Zoran M. Nikolić: Srbija ima višak od 900.000 birača

 Kako stvari stoje, biće da smo neopravdano optuživali biračke apstinente za indirektno odlučivanje izbornih rezultata. Pripadam krugu onih koji su godinama kritikovali pojavu apstinencije na izborima, smatrajući je neodgovornom.

Međutim, pažljivijim uvidom u zvanične srazmere broja birača prema ukupnom broju stanovnika Republike Srbije, shvatamo da je realnost drugačija od one za koju smo mislili da jeste. Sada imamo pravo da sumnjamo da je procenat izlaska građana na izbore prilično veći nego što se zvanično predstavlja. Kako? Birački spisak sadrži više od 900.000 upisanih građana od broja koji možemo imenovati realnim.

Možemo li odbraniti ovu tezu? Ili na koji način sav trud učesnika na izborima pada u vodu ukoliko se dopusti da se glasovi građana netačno beleže i broje? Pozovimo zvanične indikatore u pomoć.

– Ukupan broj stanovnika Republike Srbije prema poslednjem popisu 2022. godine iznosi 6.647.003 (grad = 4.120782; selo = 2.526.221; muško = 3.231.978; žensko = 3.415.025).

– Ukupan broj punoletnih stanovnika (sa biračkim pravom) iznosi 5.492.020 ili 82,624% (grad = 3.382.634; selo = 2.109.386; muško = 2.637.451; žensko = 2.854.569).

– Ukupan broj maloletnih stanovnika iznosi 1.154.983 ili 17,376%.

– Broj registrovanih birača u Republici Srbiji iznosi 6.500.666.

– Razlika između ukupnog broja stanovnika i broja birača iznosi samo 146.337 ili 2,201%, što izaziva sumnju u valjanost biračkog spiska.

Evropski procenat broja maloletnih lica u odnosu na broj stanovnika se kreće od 16 do 22%. Srbija po poslednjem popisu sa 17,38% prati taj standard. Pri popisu stanovništva u Srbiji su korišćeni metodi “od vrata do vrata“ i “podaci iz administrativnih evidencija“. Opšti metod popisa se može imenovati “uobičajeni stanovnici“ (stanovnici koji u datom mestu žive najmanje 12 meseci ili nameravaju tu da ostanu bar 12 meseci). Dakle, lica koja stvarno žive u zemlji kao i ona koja su privremeno odsutna. U ovaj zbir ukupnog broja stanovnika nisu ušla lica koja godinama žive u inostranstvu i trajno iseljeni.

Zanemarimo ozbiljne zamerke u pogledu oslanjanja na administrativne podatke (registri prebivališta, matične evidencije i druge državne baze podataka).

Usredsredimo se samo na činjenicu da je ukupan broj punoletnih građana Srbije sa aktivnim i pasivnim biračkim pravom 5.492.020 ili 82,624%. Pozivanje ove ali i prethodnih vlasti u Srbiji na pretpostavku da u inostranstvu živi oko 1.500.000 do 1.700.000 lica čije je poreklo Srbija zbog odbrane nelegalnog biračkog spiska je besmislena i metodološki neodrživa. Ne možete pretpostavljen broj integrisati u apsolutni broj da bi dobijeni zbir predstavili kao ispravan, odnosno, apsolutan.

Kako izračunati broj birača u Srbiji?

Kako izračunati broj birača u Srbiji? Teško ali je moguće veoma približno i, time, prihvatljivo. Broju punoletnih građana sa pravom glasa pridodajete broj prijavljenih birača u inostranstvu. Na poslednjim izborima 2023. godine se za učešće na izborima prijavilo onoliko građana koliko je upisano u spisak – 39.270 koji žive u 25 zemalja sveta.

Od tog broja izborima je pristupilo 31.552 lica. Dakle:  5.492.020 birača + 39.270 birača = 5.531.290 stvarnih birača. Razlika između broja stvarnih birača (5.531.290) i pretpostavljenih ali upisanih u zvaničan birački spisak (6.500.666) je 969.376 birača.

Da li se virtuelni glasovi ove skoro milionske razlike beleže i zbrajaju nekom od učesnika izbora? Da, to jesu virtuelni glasači, ali ako su njihovi glasovi pridodati stvarnom broju glasova neke izborne liste, onda i oni postaju stvarni. I odlučujući

Da li se virtuelni glasovi ove skoro milionske razlike beleže i zbrajaju nekom od učesnika izbora? Da, to jesu virtuelni glasači, ali ako su njihovi glasovi pridodati stvarnom broju glasova neke izborne liste, onda i oni postaju stvarni. I odlučujući.

Ovaj broj nepostojećih birača (koji se ne mogu tačno evidentirati) je osnov manipulacije izborima. Svi ostali postupci su u funkciji ove manipulacije. Dopisivanje lica koja ne žive u Republici Srbiji (BIH i dr.), “bugarski voz“, evidencija umrlih u biračke spiskove, dupliranje istih lica sa različitim matičnim brojevima isl., služe samo da se što više upotpuni ova skoro milionska razlika i da se smanji broj naknadno ili unapred upisanih glasova u evidenciju na biračkim mestima. Kako? Oni koji organizuju manipulaciju znaju koje tehnike upotrebljavaju.

Kol centri poput drugih modela, prevashodno imaju svrhu kamuflaže od strane nosilaca ključne političke moći u odnosu na građane. Oni naprosto nisu zabranjeni. Jasno je da i najuspešnija politička kampanja gubi smisao i svrsishidnost. Brojevi su zloupotrebljeni? Da, ali prvenstveno su građani izigrani, a demokratiji i njenim procedurama se podsmeva.

Kako je moguće upisati oko 900.000 glasova u evidenciju glasova građana? Ili deo od ovog broja. Unapred. Birački odbori, kontrolori kao pripadnici opozicije? Tu je kvaka. Javna je tajna da opozicija jedva nalazi ljude koje će delegirati u biračke komisije i da na druge načine učestvuju u kontroli legalnosti izbora. Moguće je da se ovaj broj glasova koncentriše tamo gde je najjednostavnije po nekoliko kriterijuma: veličina izborne jedinice, struktura birača prema opredeljenosti itd. Prema članovima komisije i kontrolorima se, najverovatnije, primenjuje taktika ‘’štapa i šargarepe’’.

Ne treba zaboraviti reagovanje evropskih zvaničnika prilikom predsedničkih izbora 2012. godine kada su nekoliko časova pre zatvaranja biračkih mesta čestitali T. Nikoliću pobedu. To su ozbiljne diplomate i administrativci koji sebi ne dopuštaju ovakav propust. Ukoliko nije postojala namera da se budućem predsedniku Republike Srbije stavi do znanja da su svesni načina na koji dolaze na vlast, da će zatvoriti oba oka ali da “novovladajući“ moraju biti poslušni. Takav zaključak se nameće.

Još se malo osvrnimo na neke pokazatelje.

– 2000. godine broj birača u Srbiji je iznosio 6. 493.672, a broj stanovnika 7.500.000.

– 2002. godine je ostao isti broj birača (6. 493.672), a broj stanovnika je neznatno opao – 7.498.001.

– 2004. godine broj birača iznosi 6.770.013, dok je broj stanovnika ostao nepromenjen prema poslednjem popisu (7.498.001).

– 2006. godine broj birača iznosi oko 6.650.000 uz zvanično 7.498.001 stanovnika.

– 2008. godine broj birača iznosi 6.749.688 u odnosu prema predočenom broju stanovnika.

– 2012. godine broj birača  iznosi 6.770.013, a prema popisu iz 2011. godine Srbija je imala 7.186.862 stanovnika.

Ukoliko se ovaj trend nastavi, uskoro ćemo imati veći broj punoletnih građana kao lica upisanih u birački spisak, od ukupnog broja stanovnika.

Uzmemo li u obzir popise iz 2002. i 2011. godine, zapaža se pad broja stanovnika sa 7.498.001 na 7.186.862 stanovnika. Znači, broj stanovnika Republike Srbije u toj deceniji je pao za 311.139. ili 4,15%. Broj birača u isto vreme raste za 276.341 ili 4,25%.

A 2012. godine se nastavlja trend rasta broja birača, tako da učešće birača u strukturi ukupnog broja stanovnika dostiže 94%. Kako objasniti? Stanovništvo je sve starije, natalitet je nizak, veliki je broj mladih ljudi koji su emigrirali iz ove države, lica ostaju u biračkim spiskovima iako trajno žive u inostranstvu, neažurnost evidentiranja prebivališta i biračkih evidencija. Ili namerna manipulacija brojem birača?

I, na kraju, pogledajmo procentualni prikaz srazmere broja birača prema ukupnom broju stanovnika u Srbiji od 2000. do 2023. godine.

– 2000. godina = 86-87%

– 2004. godina = oko 91%

– 2008. godina = 92 %

– 2012. godina = 94%

– 2022. godina = 97,8%

– 2023. godina = 98,1%.

Ukoliko se ovaj trend nastavi, uskoro ćemo imati veći broj punoletnih građana kao lica upisanih u birački spisak, od ukupnog broja stanovnika. A u budućnosti ozbiljan svet će beležiti da je na planeti bila jedna zemlja koja je imala više punoletnih od ukupnog broja građana. Bila jedna zemlja?

Autor je profesor sociologije

(Danas)