Na današnji dan 1999. četrnaestoro nedužnih Srba iz sela Staro Gracko mučki ubijeno na njivi prilikom obavljanja poljskih radova

Na današnji dan 1999. godine četrnaestoro nedužnih Srba iz sela Staro Gracko mučki je ubijeno na njivi prilikom obavljanja poljskih radova. Dvadeset sedam godina je prošlo od zločina koji se dogodio pred licem međunarodnih snaga, a da još uvek niko nije odgovarao za mučeničku smrt žetelaca, saopštila je Kancelarija za Kosovo i Metohiju.

Zločin se dogodio u ataru sela Bujance, dvadesetak kilometara južno od Prištine, kada je 14 meštana Starog Grackog ubijeno tokom poljoprivrednih radova, nakon žetve i sakupljanja žita.

Ubijeni su: Milovan Jovanović, Jovica Živić, Radovan Živić, Andrija Odalović, Slobodan Janićijević, Mile Janićijević, Novica Janićijević, Momčilo Janićijević, Stanimir Dekić, Božidar Dekić, Saša Cvejić, Ljubiša Cvejić, Nikola Stojanović i Miodrag Tepšić.

Najmlađi među njima bio je sedamnaestogodišnji Novica Janićijević.

"Ideologija mržnje koja je motivisala teroriste da na surov način okončaju život ovih nedužnih Srba, do danas je, nažalost, prepoznatljiva u političkoj praksi brojnih aktera u Prištini, što već godinama za posledicu ima sistematsko obespravljivanje srpskog naroda na Kosovu i Metohiji", ističu iz Kancelarije za KiM.

Ubice nisu pronađene, a međunarodno pravosuđe na KiM zatvorilo je slučaj.

"Podsećamo da se ovaj monstruozni zločin dogodio pred očima međunarodnih snaga, koje nisu sprečile divljanje terorista i zaštitile naše sunarodnike, kao i u slučaju mnogih drugih ubistava Srba. Do danas ni počinioci ovog zločina nisu privedeni pravdi, a istraga je zatvorena zbog navodnog nedostatka dokaza, ali će država Srbija nastaviti da se sa pijetetom seća i odaje poštu stradalima, ali i da i nadalje traži da se počinioci i nalogodavci ovog jezivog masakra nad Srbima pronađu i kazne", navodi se u saopštenju.

Reč je o jednom od najvećih zločina nad Srbima na KiM od dolaska međunarodnih snaga.

Zločin se dogodio desetak dana nakon dolaska međunarodnih vojnika. Staro Gracko tada je bilo pod kontrolom britanskog kontingenta Kfora. Britanski vojnici sproveli su istragu i utvrdili moguće počinioce među Albancima, ali za istražioce Unmika osumnjičeni su nestali bez traga.

Euleks je, nakon što je od Unmika preuzeo predmet, zatvorio istragu zbog nedostatka dokaza, iako je tokom istrage kod jednog od osumnjičenih Albanaca pronađen pištolj koji je pripadao jednom od ubijenih Srba.

"Porodice i prijatelji ubijenih srpskih žetelaca zaslužuju istinu i pravdu, a rasvetljavanje ovog i drugih zločina nad Srbima je civilizacijska i humana obaveza onih koji su danas najodgovorniji za stvaranje političke i društvene klime na Kosovu i Metohiji", zaključuje Kancelarija za KiM.

Zavet ćutanja o "krvavoj žetvi": Nema pravde za 14 srpskih stradalnika iz Starog Gracka

Na današnji dan, pre 27 godina, u selu Staro Gracko kod Lipljana na Kosovu i Metohiji, ubijeno je 14 žetelaca, dok su sakupljali letinu. Ovaj masakr, poznat i kao "krvava žetva", počinjen je samo nešto više od mesec dana nakon potpisivanja vojno-tehničkog sporazuma u Kumanovu, kojim je označen prekid NATO agresije na SR Jugoslaviju, povlačenje vojske i policije na KiM i raspoređivanje međunarodnih bezbednosnih snaga (KFOR) na KiM, odnosno 23. jula 1999. godine. Počinioci zločina nisu pronađeni, a istraga je obustavljena.

U napadu, koji se dogodio posle 21 čas, u ataru sela Bujance, dvadesetak kilometara južno od Prištine, ubijeni su Milovan Jovanović (1969), Jovica Živić (1970), Radovan Živić (1967), Andrija Odalović (1967), Slobodan Janićijević (1965), Mile Janićijević (1957), Novica Janićijević (1981), Momčilo Janićijević (1946), Stanimir Dekić (1955), Božidar Dekić (1947), Saša Cvejić (1973), Ljubiša Cvejić (1939), Nikola Stojanović (1936) i Miodrag Tepšić (1951).

Najmlađa žrtva je sedamnaestogodišnji Novica Janićijević.

Žeteoci su ubijeni vatrenim oružjem iz zasede, a tela nekih od žrtava, kako su svedočili članovi njihovih porodica koji su išli na identifikaciju, bila su masakrirane.

"Otišli smo na identifikaciju u bolnicu u Prištini. Prizor je bio stravičan. Pričalo se da su streljani, ali odgovorno tvrdim da su to bila izmasakrirana tela. Glava mog muža je bila pregažena točkom, levo oko nije postojalo na njegovom licu. Nekome je falila ruka, nekome noga, to je bilo užasno gledati, sećam se tog dana kao da je juče bilo", ispričala je svojevremeno za medije Sonja Živić, čiji su suprug Jovica i dever Radovan Živić ubijeni u masakru. Ona je ostala udovica sa četvoro tada male dece.

Neki od meštana, koji su tog 23. jula 1999. godine bili na mestu zločina i videli tela žrtava, svedočili su da su tela bila na gomili, uz pretpostavku da je plan bio da budu zapaljena.

Masakr pred očima Britanaca

U trenutku kada je počinjen ovaj zločin, Staro Gracko je bilo pod kontrolom britanskih vojnika Kfora.

U trenutku kada je počinjen ovaj zločin, Staro Gracko je bilo pod kontrolom britanskih vojnika Kfora

Britanski vojnici su izvršili istragu i utvrdili moguće počinioce među Albancima, ali za istražioce UNMIK-a počinioci su nestali bez traga.

Četiri osobe su, u sklopu istrage, dva dana posle masakra privedene, ali su ubrzo bili pušteni. Navodno je pod sumnjom i istragom bilo sedam Albanaca. Nakon toga, 2007. godine, pod lupom istražitelja bio je Albanac Mazljum Bitići iz sela Veliki Alaš, ali je zbog nedostatka dokaza oslobođen. Tri godine kasnije, odnosno 2010. godine, tužioci su predali dokumentaciju vezanu za tragediju meštana Starog Gracka EULEKS-u.

Beogradska "Politika" je prva objavila dokumenta iz obimne i pouzdane NATO istrage.

Britanske istražne jedinice, precizno i argumentovano, objašnjavaju da je jedinica "Fortuna" u okviru tzv. OVK ubijala, palila, kreirala i vršila etničko čišćenje

Komandant Beg Šaćiri imao je plan da "počisti" sva naselja oko Lipljana i da eliminiše Štrpce i Šar-planinu.

Kako je navela "Politika", Staro Gracko je samo vrh zločina koje je činila ova struktura.

Iz presretnutog pisma upućenog Šukriju Buji, komandantu tzv. OVK za tu oblast, jasno se vidi kako su ubijani i eliminisani zdravstveni radnici, prosvetari i administrativne strukture, navodi se.

Gradsko stanovništvo i svi oni koji su pokazivali neku vrstu želje da ostanu na Kosovu i Metohiji imali su malo izgleda da prežive. Sistematski teror je vršen sa znanjem i odobrenjem vrha tzv. OVK.

"Nezaštićeni zemljoradnici nisu imali izbora u opštoj oskudici, nisu imali izbora i sreće jer ih je u žitu sačekala jedinica 'Fortuna'. Lindita Krenzi, lokalna frizerka i borac OVK, imala je veliku želju da se tog dana nađe među žeteocima. Britanci su došli i do njenog dnevnika. Iz njega se zna da se dogodilo nešto, i za njene pojmove, strašno. Svi su znali, od komandanta Buje, Tačijevog intimusa, do frizerke koja se uželela krvi i akcije. Znalo je i onih 54 pripadnika tzv. OVK koji su se našli u zatvoru Kfora. Tukli su ih – ništa nisu priznali, suočavali su ih – nisu se poznavali. Pušteni su na slobodu dok su srpski seljaci zauvek odlazili sa svojih njiva. Stotine ubistava međunarodna zajednica je dopustila i prećutala, one su bile srpski problem. Staro Gracko je 'opravdao' Bernar Kušner zaključkom da je reč o razumljivoj osveti", naveo je ovaj list.

Specijalno tužilaštvo tzv. Kosova obustavilo je istragu 2017. godine.

A u godinama nakon masakra u Starom Grackom, Šukri Buja je obavljao funkciju gradonačelnika Lipljana. Buja je pre nekoliko godina oslobođen svih optužbi Specijalnog tužilaštva Specijalizovanih veća Kosova u Hagu u procesu koji se vodio od 2019. godine.

Selo Stradalnik na obali Sitnice

Staro Gracko je pitomo i lepo selo na obali Sitnice, a poznato je kao "selo Stradalnik". Meštani Starog Gracka stradali su tokom Drugog svetskog rata, tokom NATO agresije 1999. godine, ali i nakon toga. Za vreme NATO agresije ubijeno je petoro meštana, a najmlađa žrtva imala je četiri godine.

A tog 23. jula 1999, godine, u "krvavoj žetvi" ubijeno je 14 muškaraca iz sela. Godinama nakon ovog masakra u selu se nije puštala muzika.

Ubijenim žeteocima se svake godine služi parastos, a u čast stradalnika održava se i Memorijalni turnir u malom fudbalu.

Parastos se održava u centru sela zato što je groblje na kome počivaju stradalnici i dalje pod minama.

Na zgradi škole, isturenog odeljenja "Braće Aksić" iz Lipljana, postavljena je spomen ploča sa imenima ubijenih žetelaca i meštana koji su poginuli tokom NATO agresije. Spomen ploča je bila skrnavljena, a pored nje je na albanskom jeziku bilo ispisano "osveta". Tokom poslednjih godina, Srbi iz ovog sela i njihova imovina našli su se na meti napada: razbijen je prozor na ambulanti, opljačkan i pretučen Srbin Dejan Radić, napadnuti su maloletni momak i devojaka srpske nacionalnosti...

(RT Balkan)