Gardijan: Peter Mađar položio zakletvu kao premijer Mađarske, čime je i zvanično okončana 16-godišnja vlast Viktora Orbana

Mađarski proevropski lider desnog centra Peter Mađar položio je zakletvu kao premijer Mađarske, čime je i zvanično okončana 16-godišnja vlast Viktora Orbana.

Subotnja ceremonija – tokom koje je Mađar pozvao ljude da mu se pridruže kako bi „zajedno pisali mađarsku istoriju“ i „prošli kroz kapiju promene režima“ – dolazi mesec dana nakon što je njegova opoziciona stranka Tisa odnela ubedljivu pobedu na parlamentarnim izborima.

Rezultat je izazvao oduševljenje u Budimpešti i šire, jer su Orban i njegov populistički, nacionalistički pokret dugo bili predstavljani od strane globalne krajnje desnice kao primer koji treba slediti, piše Gardijan.

Rano u subotu, ljudi su počeli da se okupljaju na trgu ispred parlamenta zemlje, kako bi pratili inauguracionu sednicu koja je prenošena na velikim ekranima.

Na svaki prikaz Mađara, masa je aplaudirala, dok su neki zviždali poslanicima Fidesa i krajnje desne stranke Naša domovina.

Mnogi u okupljenoj masi doputovali su satima da bi bili prisutni.

„Ovo je prvi put da osećam da je dobro biti Mađar. mam osećaj da bih mogla da zaplačem“, rekla je 68-godišnja Erzebet Medve, koja je došla iz Miškolca na severoistoku Mađarske.

Kao nastavnica, godinama je sa frustracijom posmatrala kako Orban i njegova vlada iz Fidesa zapostavljaju obrazovni sistem i uskraćuju mu sredstva.

„Vlada je imala dovoljno novca, ali ga nije trošila tamo", kazala je ona.

Ubedljiva pobeda, u kojoj je Tisa osvojila 141 mesto u parlamentu od 199 poslanika, bila je iznenađujući rezultat za Mađara, koji je do nedavno bio relativno nepoznat bivši član elitnog krila Fidesa.

U javnost je ušao početkom 2024. godine, nakon što se okrenuo protiv stranke, razotkrivajući unutrašnje funkcionisanje sistema koji je opisao kao truo, i optužujući zvaničnike da su širili svoju moć i bogatstvo na račun običnih Mađara.

Novi saziv parlamenta prvi je od demokratizacije zemlje 1990. godine u kojem Orban – čija je višedecenijska karijera uključila transformaciju od pro-demokratskog aktiviste do proruski nastrojene figure koju hvali američki MAGA pokret – neće sedeti u parlamentu.

Krajem prošlog meseca, Orban (62) je rekao da će se umesto toga fokusirati na reorganizaciju svog pokreta.

Mađar (45) je obećao da će iskoristiti svoju veliku većinu da demontira sisteme koje je izgradio Orban, koji je popunio pravosuđe, medije i državne institucije lojalistima u nastojanju da Mađarsku pretvori u „petrijevu posudu iliberalizma“.

Van granica zemlje, Mađar je takođe obećao da će obnoviti dugo zategnute odnose Mađarske sa EU i raditi sa blokom na odblokiranju milijardi zamrznutih evropskih sredstava.

Naznake te promene bile su simbolično utkane u planove za subotnju inauguraciju: planirano je izvođenje više himni koje odaju počast članstvu Mađarske u EU, njenoj velikoj romskoj manjini i etničkim Mađarima u susednim zemljama.

Više od četvrtine poslanika biće žene – što je rekordan nivo u postkomunističkoj istoriji zemlje.

Bila je to refleksija poteza koje je Mađar preduzeo u nedeljama nakon izbora, dok je pokušavao da naglasi kraj onoga što je nazvao „dvodecenijskom noćnom morom“ Mađarske.

Zadatak koji stoji pred Mađarom i njegovom vladom je ogroman.

Obećanja o popravljanju urušenih javnih službi suočavaju se sa stagnirajućom ekonomijom i visokim budžetskim deficitom.

Istovremeno, ostaje da se vidi kako će mnogi Orbanovi lojalisti u medijima, akademiji i pravosuđu reagovati na promene.

(N1, Gardijan)